Ludowe przys\u0142owia o miesi\u0105cach s\u0105 jak kalendarz zapisany w pami\u0119ci pokole\u0144. Cho\u0107 dzi\u015b traktujemy je z przymru\u017ceniem oka, kiedy\u015b stanowi\u0142y cenn\u0105 wskaz\u00f3wk\u0119 w codziennym \u017cyciu. Powstawa\u0142y w czasach, gdy rytm przyrody wyznacza\u0142 rytm pracy, a umiej\u0119tno\u015b\u0107 przewidywania pogody mia\u0142a bezpo\u015bredni wp\u0142yw na plony i dostatek. W tych kr\u00f3tkich zdaniach kryje si\u0119 uwa\u017cna obserwacja \u015bwiata, przekazywana z ust do ust, czasem przez wieki. Ich pochodzenie trudno prze\u015bledzi\u0107 \u2013 wiele z nich istnia\u0142o jeszcze przed spisaniem pierwszych kalendarzy. Niekt\u00f3re oparte s\u0105 na rzeczywistych prawid\u0142owo\u015bciach pogodowych, inne wynikaj\u0105 z dawnych wierze\u0144, ale wszystkie \u0142\u0105czy przekonanie, \u017ce natura ma swoje sta\u0142e regu\u0142y, kt\u00f3re cz\u0142owiek powinien zna\u0107 i szanowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Zima w ludowej m\u0105dro\u015bci oznacza\u0142a czas u\u015bpienia, ale te\u017c czujno\u015bci wobec surowej pogody. \u201eStycze\u0144 mrozem trzeszczy\u201d przypomina, \u017ce \u015brodek zimy to okres najwi\u0119kszych mroz\u00f3w, cho\u0107 m\u00f3wiono te\u017c, \u017ce je\u015bli stycze\u0144 by\u0142 \u0142agodny, zima potrwa d\u0142u\u017cej. Luty, mimo \u017ce dzie\u0144 staje si\u0119 d\u0142u\u017cszy, wci\u0105\u017c nie dawa\u0142 nadziei na rych\u0142\u0105 odwil\u017c. \u201eLuty, podkuj buty\u201d to przestroga, by nie da\u0107 si\u0119 zwie\u015b\u0107 s\u0142abszym mrozom \u2013 go\u0142oled\u017a i \u015bnieg mog\u0142y utrzyma\u0107 si\u0119 jeszcze d\u0142ugo. W wielu regionach wierzono, \u017ce pogoda w lutym zapowiada nadchodz\u0105c\u0105 wiosn\u0119, st\u0105d inne przys\u0142owie: \u201eGdy ciep\u0142o w lutym, zimno w marcu\u201d. By\u0142 to czas, gdy przyroda zaczyna\u0142a nie\u015bmia\u0142o budzi\u0107 si\u0119 do \u017cycia, cho\u0107 zima wci\u0105\u017c mog\u0142a wr\u00f3ci\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Marzec w ludowej tradycji to miesi\u0105c kaprys\u00f3w. \u201eW marcu jak w garncu\u201d to jedno z najstarszych i najbardziej trafnych przys\u0142\u00f3w, kt\u00f3re do dzi\u015b nie straci\u0142o na aktualno\u015bci. Pogoda w marcu zmienia si\u0119 jak w kotle \u2013 raz s\u0142o\u0144ce, raz \u015bnieg, raz deszcz. W \u015bwiecie, gdzie kalendarz nie by\u0142 tak sztywny jak dzi\u015b, przys\u0142owie to mia\u0142o wymiar niemal filozoficzny \u2013 przypomina\u0142o, \u017ce natura wci\u0105\u017c jest w stanie przej\u015bcia, a cz\u0142owiek musi si\u0119 do niej dostosowa\u0107. Kwiecie\u0144 przynosi\u0142 podobne zmieszanie, co oddaje powiedzenie \u201eKwiecie\u0144 plecie\u0144, bo przeplata, troch\u0119 zimy, troch\u0119 lata\u201d. To czas pierwszych cieplejszych dni, ale te\u017c gwa\u0142townych burz i nocnych przymrozk\u00f3w. W tych miesi\u0105cach pogoda decydowa\u0142a o przysz\u0142ych plonach, dlatego ludzie uwa\u017cnie obserwowali ka\u017cd\u0105 zmian\u0119, wierz\u0105c, \u017ce przyroda daje im subtelne znaki.<\/p>\n\n\n\n
Wiosna, cho\u0107 d\u0142ugo wyczekiwana, nios\u0142a w\u0142asne niebezpiecze\u0144stwa. Maj, miesi\u0105c rozkwitu, bywa\u0142 zdradliwy. Przys\u0142owie \u201eZimni ogrodnicy i zimna Zo\u015bka\u201d to echo dawnych l\u0119k\u00f3w przed przymrozkami, kt\u00f3re mog\u0142y zniszczy\u0107 m\u0142ode ro\u015bliny. Ludzie od wiek\u00f3w zauwa\u017cali, \u017ce w po\u0142owie maja cz\u0119sto nadchodzi ostatnie och\u0142odzenie. T\u0119 obserwacj\u0119 potwierdza wsp\u00f3\u0142czesna klimatologia, kt\u00f3ra opisuje to zjawisko jako \u201ewiosenn\u0105 adwekcj\u0119 ch\u0142odu\u201d. Przys\u0142owia dotycz\u0105ce lata cz\u0119sto odnosi\u0142y si\u0119 do pracy na roli. \u201eCzerwiec daje dni gor\u0105ce, kosa brz\u0119czy ju\u017c na \u0142\u0105ce\u201d przypomina\u0142o o sianokosach, kt\u00f3re musia\u0142y odbywa\u0107 si\u0119 w odpowiednim czasie, by uchroni\u0107 plony przed deszczem. Lipiec, uwa\u017cany za najcieplejszy miesi\u0105c, mia\u0142 swoje powiedzenie: \u201eLipiec gotuje, zbo\u017ce plonuje\u201d, wskazuj\u0105ce na zale\u017cno\u015b\u0107 mi\u0119dzy pogod\u0105 a urodzajem.<\/p>\n\n\n\n
Jesie\u0144 w przys\u0142owiach przyjmowa\u0142a bardziej melancholijny ton, zwiastuj\u0105c powolne wygasanie roku. \u201eGdy wrzesie\u0144, to ju\u017c jesie\u0144\u201d przypomina\u0142o, \u017ce nawet je\u015bli dni wci\u0105\u017c by\u0142y ciep\u0142e, ch\u0142odne poranki i d\u0142u\u017csze noce zapowiada\u0142y nadej\u015bcie zimy. Pa\u017adziernik i listopad w ludowej m\u0105dro\u015bci wyznacza\u0142y granic\u0119 mi\u0119dzy dwoma porami roku. \u201ePa\u017adziernik chodzi po wodzie, listopad po lodzie\u201d oznacza\u0142o, \u017ce pierwsze przymrozki pojawia\u0142y si\u0119 zwykle dopiero na prze\u0142omie tych miesi\u0119cy, a pa\u017adziernik cz\u0119\u015bciej przynosi\u0142 deszcz ni\u017c \u015bnieg. Grudzie\u0144 ko\u0144czy\u0142 rok w przewidywalny spos\u00f3b \u2013 mrozem i ciemno\u015bci\u0105. Niekt\u00f3re przys\u0142owia przypisywa\u0142y temu miesi\u0105cowi moc wr\u00f3\u017cenia na ca\u0142y nadchodz\u0105cy rok. \u201eGrudzie\u0144 z grzmotami, rok z wiatrami\u201d sugerowa\u0142o, \u017ce burzliwe zjawiska w \u015brodku zimy oznaczaj\u0105 niespokojny czas.<\/p>\n\n\n\n
Przys\u0142owia o miesi\u0105cach powsta\u0142y w \u015bwiecie, gdzie rytm przyrody decydowa\u0142 o losach ludzi. Dzi\u015b traktujemy je jako ciekawostki, ale wci\u0105\u017c kryj\u0105 w sobie echa dawnej wiedzy o zmienno\u015bci natury. Nawet je\u015bli wsp\u00f3\u0142czesna meteorologia obala wiele z tych powiedze\u0144, pozostaj\u0105 one \u015bwiadectwem ludzkiej potrzeby porz\u0105dkowania chaosu w cykliczne wzory. W s\u0142owach \u201eW marcu jak w garncu\u201d czy \u201eKwiecie\u0144 plecie\u0144\u201d tkwi co\u015b wi\u0119cej ni\u017c tylko opis pogody \u2013 to przypomnienie, \u017ce natura nie zawsze pod\u0105\u017ca za naszymi oczekiwaniami, a cz\u0142owiek od wiek\u00f3w stara si\u0119 w niej dostrzec logik\u0119, nawet je\u015bli ta logika bywa kapry\u015bna.<\/p>\n\n\n\n
Obecnie prognozy pogody zawieraj\u0105 nieco mniej folkloru, a wi\u0119cej pomiar\u00f3w i przewidywa\u0144 opartych o badania naukowe. Pomiary s\u0105 wykonywane przez profesjonalne urz\u0105dzenia pomiarowe, przyk\u0142adowo przez precyzyjny i wytrzyma\u0142y termohigrometr LB-532<\/a>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Ludowe przys\u0142owia o miesi\u0105cach s\u0105 jak kalendarz zapisany w pami\u0119ci pokole\u0144. Cho\u0107 dzi\u015b traktujemy je z przymru\u017ceniem oka, kiedy\u015b stanowi\u0142y cenn\u0105 wskaz\u00f3wk\u0119 w codziennym \u017cyciu. Powstawa\u0142y w czasach, gdy rytm przyrody wyznacza\u0142 rytm pracy, a umiej\u0119tno\u015b\u0107 przewidywania pogody mia\u0142a bezpo\u015bredni wp\u0142yw na plony i dostatek. W tych kr\u00f3tkich zdaniach kryje si\u0119 uwa\u017cna obserwacja \u015bwiata, przekazywana…<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":1069,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.label.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1528"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.label.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.label.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.label.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.label.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1528"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.label.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1528\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1529,"href":"https:\/\/www.label.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1528\/revisions\/1529"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.label.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1069"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.label.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1528"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.label.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1528"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.label.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1528"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}