W dniu 25. czerwca br. S\u0142awosz Uzna\u0144ski-Wi\u015bniewski jako pierwszy Polak dotar\u0142 na Mi\u0119dzynarodow\u0105 Stacj\u0119 Kosmiczn\u0105. Misja ma polega\u0107 na wykonaniu eksperyment\u00f3w badawczych. Przestrze\u0144 kosmiczna to \u015brodowisko ekstremalne \u2013 panuje tam niemal absolutna pr\u00f3\u017cnia, brak powietrza, bardzo niskie ci\u015bnienie (oko\u0142o 0 hPa) i silne promieniowanie. Aby ludzki organizm m\u00f3g\u0142 w og\u00f3le przetrwa\u0107, astronauci musz\u0105 korzysta\u0107 z zaawansowanych technologicznie stacji i skafandr\u00f3w, kt\u00f3re utrzymuj\u0105 ci\u015bnienie, temperatur\u0119 i poziom tlenu na poziomie zbli\u017conym do warunk\u00f3w ziemskich. Bez tych system\u00f3w ekspozycja cz\u0142owieka na pr\u00f3\u017cni\u0119 skutkowa\u0142aby niemal natychmiastow\u0105 utrat\u0105 przytomno\u015bci i \u015bmierci\u0105. Nawet przebywaj\u0105c wewn\u0105trz Mi\u0119dzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS), za\u0142oga musi stale dostosowywa\u0107 si\u0119 do mikrograwitacji, kt\u00f3ra \u2013 cho\u0107 mniej gro\u017ana ni\u017c pr\u00f3\u017cnia \u2013 ma powa\u017cny wp\u0142yw na uk\u0142ad kr\u0105\u017cenia, kostny i mi\u0119\u015bniowy.<\/p>\n\n\n\n
W stanie niewa\u017cko\u015bci codzienne \u017cycie wygl\u0105da zupe\u0142nie inaczej ni\u017c na Ziemi. Astronauci nie chodz\u0105, lecz unosz\u0105 si\u0119 w powietrzu, a ka\u017cda czynno\u015b\u0107 \u2013 od jedzenia po mycie si\u0119 \u2013 wymaga innego podej\u015bcia. Posi\u0142ki pakowane s\u0105 w specjalne hermetyczne opakowania, cz\u0119sto w postaci past lub da\u0144 liofilizowanych, kt\u00f3re przed spo\u017cyciem zalewa si\u0119 wod\u0105 z systemu odzyskuj\u0105cego j\u0105 m.in. z pary wodnej i… moczu. W warunkach mikrograwitacji nawet okruch chleba mo\u017ce stanowi\u0107 zagro\u017cenie \u2013 unosz\u0105c si\u0119, mo\u017ce trafi\u0107 do uk\u0142adu oddechowego lub uszkodzi\u0107 delikatn\u0105 elektronik\u0119. Dlatego wszystko musi by\u0107 spo\u017cywane w spos\u00f3b maksymalnie kontrolowany. Mycie si\u0119 ogranicza si\u0119 do przecierania cia\u0142a wilgotnymi \u015bciereczkami, poniewa\u017c woda w stanie niewa\u017cko\u015bci nie sp\u0142ywa, lecz formuje si\u0119 w kule unosz\u0105ce si\u0119 w powietrzu. Toaleta dzia\u0142a na zasadzie podci\u015bnienia \u2013 specjalny system ss\u0105cy odprowadza nieczysto\u015bci, kt\u00f3re s\u0105 nast\u0119pnie przechowywane lub cz\u0119\u015bciowo przetwarzane. W przestrzeni kosmicznej nie ma miejsca na przypadek \u2013 ka\u017cdy aspekt \u017cycia codziennego musi by\u0107 dok\u0142adnie zaplanowany i zabezpieczony.<\/p>\n\n\n\n
D\u0142ugotrwa\u0142y pobyt w kosmosie wymaga r\u00f3wnie\u017c sta\u0142ej troski o zdrowie fizyczne i psychiczne. Brak grawitacji sprawia, \u017ce mi\u0119\u015bnie i ko\u015bci przestaj\u0105 by\u0107 u\u017cywane w tradycyjny spos\u00f3b, co prowadzi do ich stopniowego zaniku. Dlatego astronauci s\u0105 zobowi\u0105zani do codziennego wykonywania \u0107wicze\u0144 fizycznych przez minimum dwie godziny dziennie \u2013 korzystaj\u0105 z bie\u017cni z pasami, rower\u00f3w treningowych i specjalnych maszyn oporowych, kt\u00f3re symuluj\u0105 ci\u0119\u017car. Ich stan zdrowia jest na bie\u017c\u0105co monitorowany przez specjalist\u00f3w z Ziemi, a dane fizjologiczne analizowane w czasie rzeczywistym. R\u00f3wnie istotna jest kondycja psychiczna \u2013 izolacja, ograniczony kontakt z bliskimi, monotonny krajobraz i rutyna mog\u0105 prowadzi\u0107 do obni\u017conego nastroju i napi\u0119\u0107 w zespole. Dlatego astronauci maj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 regularnych rozm\u00f3w z psychologami, a ich przygotowanie do misji obejmuje intensywne szkolenia interpersonalne. Nawet w warunkach mikrograwitacji potrzebna jest r\u00f3wnowaga \u2013 czas wolny sp\u0119dzany wsp\u00f3lnie, obserwacje Ziemi przez iluminatory czy wsp\u00f3lne posi\u0142ki pomagaj\u0105 utrzyma\u0107 morale za\u0142ogi. Misje takie jak ta, w kt\u00f3rej bierze udzia\u0142 S\u0142awosz, pokazuj\u0105, \u017ce cz\u0142owiek potrafi przystosowa\u0107 si\u0119 do nawet najbardziej ekstremalnych warunk\u00f3w, pod warunkiem \u017ce nieustannie wspieraj\u0105 go nauka, technologia i zesp\u00f3\u0142 specjalist\u00f3w czuwaj\u0105cych z Ziemi.<\/p>\n\n\n\n