W nocy z 19 na 20 stycznia bie\u017c\u0105cego roku nad Polsk\u0105 mo\u017cna by\u0142o zaobserwowa\u0107 rzadkie i wyj\u0105tkowo efektowne zjawisko \u2013 zorz\u0119 polarn\u0105. Cho\u0107 zorze najcz\u0119\u015bciej kojarz\u0105 si\u0119 z rejonami arktycznymi, w sprzyjaj\u0105cych warunkach potrafi\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c na znacznie ni\u017cszych szeroko\u015bciach geograficznych, w tym w Europie \u015arodkowej. Styczniowe widowisko by\u0142o wynikiem zwi\u0119kszonej aktywno\u015bci S\u0142o\u0144ca, kt\u00f3re w ostatnich miesi\u0105cach znajduje si\u0119 w fazie podwy\u017cszonej liczby rozb\u0142ysk\u00f3w i wyrzut\u00f3w plazmy. To w\u0142a\u015bnie one sprawiaj\u0105, \u017ce niebo nad Polsk\u0105 bywa okresowo roz\u015bwietlane zielonymi, czerwonymi i fioletowymi smugami. Dla wielu obserwator\u00f3w by\u0142a to pierwsza w \u017cyciu okazja, by zobaczy\u0107 zorz\u0119 bez konieczno\u015bci podr\u00f3\u017cy do Skandynawii czy na Islandi\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Mechanizm powstawania zorzy polarnej jest bezpo\u015brednio zwi\u0105zany z oddzia\u0142ywaniem wiatru s\u0142onecznego z ziemskim polem magnetycznym. S\u0142o\u0144ce nieustannie emituje strumie\u0144 na\u0142adowanych cz\u0105stek, g\u0142\u00f3wnie proton\u00f3w i elektron\u00f3w. Gdy w wyniku rozb\u0142ysku lub koronalnego wyrzutu masy docieraj\u0105 one do Ziemi w zwi\u0119kszonej ilo\u015bci, s\u0105 przechwytywane przez magnetosfer\u0119 i kierowane w okolice biegun\u00f3w magnetycznych. Tam wnikaj\u0105 w g\u00f3rne warstwy atmosfery i zderzaj\u0105 si\u0119 z atomami tlenu oraz azotu. W wyniku tych zderze\u0144 wzbudzone atomy oddaj\u0105 energi\u0119 w postaci \u015bwiat\u0142a o charakterystycznych barwach. Zielone i czerwone odcienie pochodz\u0105 g\u0142\u00f3wnie od tlenu, natomiast fiolety i b\u0142\u0119kity \u2013 od azotu. Kszta\u0142ty zorzy zale\u017c\u0105 od struktury linii pola magnetycznego oraz dynamiki nap\u0142ywu cz\u0105stek. Temperatura powietrza przy powierzchni Ziemi nie decyduje bezpo\u015brednio o powstawaniu zorzy, poniewa\u017c zjawisko zachodzi na wysoko\u015bciach od oko\u0142o 80 do ponad 300 kilometr\u00f3w. Po\u015brednio jednak niskie temperatury w g\u00f3rnych warstwach atmosfery sprzyjaj\u0105 stabilniejszej jonosferze, co wp\u0142ywa na spos\u00f3b propagacji energii i mo\u017ce modyfikowa\u0107 intensywno\u015b\u0107 oraz wysoko\u015b\u0107 \u015bwiecenia poszczeg\u00f3lnych barw. Kontrola temperatury w tamtych rejonach jest mo\u017cliwa tylko do oszacowania, natomiast w troposferze, czyli warstwie najni\u017cszej, temperatur\u0119 mierz\u0105 profesjonalnie czujniki, np. LB-523A. Urz\u0105dzenie to to nie tylko precyzyjny termometr, ale tak\u017ce higrometr i barometr.<\/a><\/p>\n\n\n\n Najlepszymi miejscami do obserwacji zorzy s\u0105 obszary po\u0142o\u017cone w pobli\u017cu k\u00f3\u0142 podbiegunowych, takie jak p\u00f3\u0142nocna Norwegia, Islandia, Grenlandia czy Alaska, gdzie zjawisko wyst\u0119puje regularnie. W Polsce zorze maj\u0105 charakter sporadyczny i pojawiaj\u0105 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie podczas silnych burz geomagnetycznych. Najwi\u0119ksze szanse na ich dostrze\u017cenie wyst\u0119puj\u0105 jesieni\u0105 i zim\u0105, gdy noce s\u0105 d\u0142ugie, a niebo bywa ciemniejsze, a ch\u0142odne masy powietrza cz\u0119\u015bciej przynosz\u0105 dobr\u0105 przejrzysto\u015b\u0107 atmosfery. Kluczowe warunki to wysoka aktywno\u015b\u0107 s\u0142oneczna, odpowiednio silny wiatr s\u0142oneczny, niskie zachmurzenie oraz oddalenie od \u017ar\u00f3de\u0142 sztucznego \u015bwiat\u0142a. W praktyce oznacza to konieczno\u015b\u0107 \u015bledzenia prognoz pogody kosmicznej, wyb\u00f3r miejsca z dala od miast i gotowo\u015b\u0107 do obserwacji w p\u00f3\u017anych godzinach nocnych. Styczniowa zorza nad Polsk\u0105 przypomnia\u0142a, \u017ce nawet na naszych szeroko\u015bciach geograficznych natura potrafi czasem zafundowa\u0107 spektakl por\u00f3wnywalny z tymi z dalekiej P\u00f3\u0142nocy.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W nocy z 19 na 20 stycznia bie\u017c\u0105cego roku nad Polsk\u0105 mo\u017cna by\u0142o zaobserwowa\u0107 rzadkie i wyj\u0105tkowo efektowne zjawisko \u2013 zorz\u0119 polarn\u0105. Cho\u0107 zorze najcz\u0119\u015bciej kojarz\u0105 si\u0119 z rejonami arktycznymi, w sprzyjaj\u0105cych warunkach potrafi\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c na znacznie ni\u017cszych szeroko\u015bciach geograficznych, w tym w Europie \u015arodkowej. Styczniowe widowisko by\u0142o wynikiem zwi\u0119kszonej aktywno\u015bci S\u0142o\u0144ca, kt\u00f3re…<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":1691,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.label.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1690"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.label.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.label.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.label.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.label.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1690"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.label.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1690\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1692,"href":"https:\/\/www.label.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1690\/revisions\/1692"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.label.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1691"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.label.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1690"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.label.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1690"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.label.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1690"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}