Wiatry stałe to wielkoskalowe ruchy powietrza w troposferze, których kierunek i występowanie są względnie niezmienne w skali rocznej. Powstają na skutek globalnej cyrkulacji atmosfery, będącej efektem nierównomiernego nagrzewania powierzchni Ziemi oraz działania siły Coriolisa. Do najważniejszych wiatrów stałych zalicza się pasaty, wiejące w strefie międzyzwrotnikowej od wyżów zwrotnikowych ku równikowemu niżowi, wiatry zachodnie dominujące w umiarkowanych szerokościach geograficznych oraz wiatry wschodnie polarne, charakterystyczne dla obszarów okołobiegunowych. Każdy z tych systemów pełni ważną rolę w transporcie ciepła i wilgoci, wpływając na rozkład opadów, temperatur oraz rozwój stref klimatycznych. Pasaty odpowiadają m.in. za powstawanie suchych obszarów zwrotnikowych, natomiast wiatry zachodnie transportują wilgotne masy powietrza nad kontynenty, przyczyniając się do kształtowania klimatu Europy.
Oddziaływanie wiatrów stałych jest szczególnie widoczne w kontekście cyrkulacji oceanicznej, rolnictwa oraz żeglugi. Wiatry te napędzają powierzchniowe prądy morskie, takie jak Prąd Północnoatlantycki, który łagodzi klimat zachodniej Europy. Transport wilgoci przez pasaty wpływa na występowanie opadów monsunowych oraz rozwój ekosystemów tropikalnych, podczas gdy ich brak może prowadzić do powstawania pustyń w strefach zwrotnikowych. Wiatry zachodnie odgrywają kluczową rolę w przemieszczaniu układów niżowych nad Europą Środkową, determinując zmienność pogody i sezonowość opadów. Stabilność kierunku i prędkości tych wiatrów ma również znaczenie dla energetyki wiatrowej, planowania tras lotniczych i morskich oraz dyspersji zanieczyszczeń atmosferycznych.
Pomiar wiatru stanowi podstawę badań meteorologicznych i opiera się głównie na wykorzystaniu anemometrów mechanicznych (czaszowych lub śmigłowych) oraz ultradźwiękowych. Urządzenia te rejestrują prędkość przepływu powietrza oraz jego kierunek, umożliwiając analizę lokalnych i globalnych wzorców cyrkulacyjnych. Przykładowym anemometrem jest Kestrel 3500, jest to wiatromierz wiatraczkowy, charakteryzuje się szerokim zakresem pomiarowym i precyzją. Dane z pomiarów wykorzystywane są w modelowaniu numerycznym atmosfery, prognozowaniu pogody oraz ocenie potencjału energetycznego wiatru. Istotnym elementem jest odpowiednia kalibracja czujników i ich lokalizacja na standardowej wysokości pomiarowej (najczęściej 10 m nad powierzchnią gruntu), co zapewnia porównywalność wyników w różnych regionach świata. Precyzyjne monitorowanie wiatrów stałych pozwala lepiej zrozumieć procesy klimatyczne oraz przewidywać zmiany środowiskowe wynikające z globalnej zmienności cyrkulacji atmosferycznej.